Cybersecurity bij Rijkswaterstaat: Jasper over het werk als security analist

Waarom koos je voor cybersecurity bij Rijkswaterstaat?

Toen Jasper een paar jaar geleden zijn volgende stap zocht, wist hij vooral een ding: hij wilde naar een plek waar hij echt de diepte in kon. Cybersecurity was daarbij geen toevallige keuze, maar een vakgebied waar hij al bewust en doelgericht naartoe had gewerkt.

‘Wat mij hierin aanspreekt, is het puzzelen,’ vertelt hij. ‘Het analyseren van signalen, het doorgronden van wat er echt gebeurt en stap voor stap het hele plaatje compleet maken. Dat zit in de kern van dit vak.’

Na een aantal jaar als security-analist bij een kleinere organisatie besloot hij de overstap te maken naar een grotere en complexere omgeving. Die vond hij bij Rijkswaterstaat. ‘Je hebt de traditionele misvattingen over de ambtenarij,’ zegt hij nuchter. ‘Maar de complexiteit is veel groter dan ik had verwacht.’ En precies dat maakt het werk voor hem interessant: het is inhoudelijk uitdagend, nooit standaard en raakt direct aan vitale infrastructuur.

Wat maakt cybersecurity binnen Rijkswaterstaat zo uniek?

Rijkswaterstaat heeft, zoals Jasper het omschrijft, ‘misschien wel een van de mooiste, maar ook meest complexe netwerken van Nederland.’ Dat zie je terug in de meldingen en onderzoeken waar hij als security-analist dagelijks mee te maken heeft. Waar hij eerder veel eindgebruikersmeldingen behandelde, krijgt hij nu ook signalen ‘die een ander kennisniveau vereisen vanwege de verscheidenheid en complexiteit van de gebruikte technologie’.

Het werk speelt zich af in het Security Operations Center (SOC) in Delft, in een afgesloten ruimte. Daar draait het om een kernvraag: zien we aanvallers en kunnen we op tijd reageren? ‘Wij zijn de mensen die aanvallers proberen waar te nemen en daarop te reageren,’ legt Jasper uit. Samen met beheerders zorgt het team ervoor dat de digitale infrastructuur van Rijkswaterstaat veilig blijft.

Hoe ontwikkelde jouw rol zich binnen Rijkswaterstaat?

Jasper werkt inmiddels drieënhalf jaar bij Rijkswaterstaat en merkte al snel dat je tijd nodig hebt om het landschap echt te doorgronden. ‘Ik denk dat het een jaar duurt voordat je de omgeving goed leert kennen,’ zegt hij. Niet alleen omdat de technische omgeving complex is, maar ook omdat je de diepere verbanden in ketens moet leren zien.

Wat hem daarbij helpt, zijn de ontwikkelmogelijkheden. ‘Het team waar ik in zit heeft echt goede opleidingsmogelijkheden om je kennis te verdiepen,’ vertelt hij. ‘Die opleidingsmogelijkheden zijn echt heel goed.’ Nieuwe collega’s krijgen bovendien ruimte om te ontdekken hoe alles in elkaar zit. Volgens Jasper werkt dat: je bouwt begrip op, leert verbanden leggen en groeit vanzelf naar meer zekerheid in je analyses.

Wat doet een senior security-analist binnen Rijkswaterstaat precies?

Jasper legt zijn werk graag uit met een beeld dat iedereen begrijpt. ‘Wij zijn eigenlijk de beveiliger bij de deur van een uitgaansgelegenheid.’ Gebeurt er iets, dan gaat het SOC erop af. Het kan gaan om digitale ‘vechtpartijen’, maar ook om ‘gestolen goederen’ – in ons geval: data.

Naast het reageren op incidenten is er nog een tweede grote taak: zorgen dat je überhaupt goed kunt zien wat er gebeurt. Jasper: ‘We zijn ook in de lead voor het verbeteren van onze monitoringpositie: waar hangen we de camera’s op, werken die allemaal? Om in de analogie van de beveiligingsgelegenheid te blijven’.

De dagelijkse praktijk is daardoor afwisselend. De ene keer draait het om het afhandelen van signalen tijdens een dienst. De andere keer om dieper onderzoek. Verder adviseert het team ook richting de beheerorganisatie. Dat kan bindend zijn, of met een dringend advies. In acute situaties wordt er direct ingegrepen.

Waarom is werken aan cybersecurity juist nu belangrijk?

Jasper ziet hoe de wereld verandert en hoe dat invloed heeft op het werk. ‘In tijden van grotere geopolitieke spanningen en hybride oorlogsvoering kan een organisatie als Rijkswaterstaat ineens in het middelpunt komen.’

Grote overheden kunnen daar meer last van hebben dan kleinere organisaties. Tegelijk is het niet altijd duidelijk waar dreigingen precies vandaan komen. ‘Criminaliteit en staat gedreven aanvallen kunnen verweven zijn,’ zegt hij. ‘Het is niet altijd duidelijk wie wat doet.’

Ook groeit de aandacht voor weerbaarheid. Jasper merkt dat er meer regelgeving aankomt en dat veiligheid steeds zwaarder weegt. De urgentie is voelbaar en dat maakt het werk extra betekenisvol: wat in het SOC gebeurt, kan buiten zichtbaar worden in de echte wereld.

Hoe ziet de samenwerking en werkomgeving eruit binnen het Security Operations Center?

In het SOC is zelfstandigheid belangrijk, maar niemand werkt alleen. Jasper omschrijft het als een combinatie: ‘Een hoge mate van zelfstandigheid is randvoorwaardelijk, maar we doen het wel samen.’ Het team werkt met het vierogenprincipe en vraagt elkaar om hulp wanneer nodig.

De werkwijze past bij het karakter van het werk. Meldingen komen de hele dag door, omdat aanvallers geautomatiseerd aanvallen en het SOC geautomatiseerd detecteert. Jasper vergelijkt het ook met een ziekenhuis: ‘De EHBO: er komt van alles binnen. Je weet niet wat er komt. Iedere dienst is anders.’ Juist daardoor is het vakinhoudelijk boeiend: je moet snel schakelen, analyseren en als het nodig is handelen.

Waarom kiezen voor cybersecurity bij Rijkswaterstaat?

Wie bij Jasper in het team past, hoeft niet per se uit een vast profiel te komen. ‘We zoeken digitale speurneuzen. Mensen die willen puzzelen.’ Het vak is multidisciplinair, benadrukt hij. Het gaat niet alleen om een lijstje met ervaring, maar vooral om mindset: analytisch kunnen denken, willen doorbijten en ‘de onderste steen boven willen hebben’.

Dat blijkt ook uit de diversiteit in achtergronden. Jasper noemt een voorbeeld: ‘We hebben hier ook een voormalig tandartsassistente en die doet het goed.’ Met de juiste basis en motivatie is er ruimte om te groeien, zeker omdat je in het SOC dicht op de werkelijkheid zit. ‘Je ziet wat je geleerd hebt ook echt op je scherm gebeuren.’

Voor Jasper is het precies die combinatie die het werk zo waardevol maakt: inhoudelijke complexiteit én maatschappelijke impact. Soms heel tastbaar, omdat vragen vanuit de operatie direct kunnen raken aan snelwegen, vaarwegen of vitale systemen. En juist dan wil je dat er mensen zitten die scherp kijken, verbanden leggen en rustig blijven puzzelen, totdat het klopt.