Jurist bestuursrecht bij Rijkswaterstaat

‘Ik ben wat langer blijven hangen dan ik had gedacht.’ Laila el Maach begon in 2011 als jurist bij Rijkswaterstaat.

‘Ik weet nog dat ik hier kwam en dat mensen zeiden: ik werk hier 20 of 25 jaar. Toen dacht ik: jeetje, hoe kun je zo lang ergens werken? Maar ik begin zelf ook die kant op te gaan.’

Wat haar bij Rijkswaterstaat houdt, is dat het werk nooit stilstaat.

Wat doet een regiojurist bij Rijkswaterstaat?

Meer dan je zou denken. Laila durft de stelling wel aan dat de regiojurist het meest diverse werk heeft van alle juridische functies binnen Rijkswaterstaat.

‘We adviseren als regiojurist binnen de regio Midden-Nederland over allerlei juridische aangelegenheden waarbij we steeds oog hebben voor de juridische werkelijkheid enerzijds en de behoefte in de praktijk anderzijds. Denk daarbij aan vragen rondom een ontgronding in het IJsselmeer door een zandwinner of een initiatief van een derde voor een energielaadpunt op een verzorgingsplaats van Rijkswaterstaat.’

Ook komen er Woo-verzoeken binnen, waarmee burgers documenten van de overheid kunnen opvragen. ‘Niet het meest leuke werk dat we hebben als je het mij vraagt, maar het heeft ook leuke kanten.’ Je draagt bij aan transparantie én je leert je eigen organisatie ook beter kennen tijdens de zoektocht naar documenten.

Daarnaast zijn er bezwaar- en beroepszaken. ‘Dat gaat bijvoorbeeld over door ons verleende vergunningen of handhavingsacties waar je als burger tegenin kunt gaan.’

Ook toetsen ze (bestuurs)overeenkomsten, waarin ze met andere partijen afspraken maken over bestuurlijke aangelegenheden. Op dit moment werken ze bijvoorbeeld aan het voornemen om een deel van het Merwedekanaal over te dragen aan een gemeente.

‘Je wilt niet weten hoeveel mensen zich daarmee bezighouden en wat daarbij komt kijken. Aan hoeveel wet- en regelgeving je moet denken om dat stukje water in beheer en in eigendom te krijgen van een andere overheid.’

Verder kun je denken aan verschillende schadezaken waarin ze een derde (of andersom) aansprakelijk stellen wegens een onrechtmatige daad.

Hoe weeg je belangen die botsen?

Dat is waar het juridische werk concreet wordt. Neem de renovatie van de Afsluitdijk.

‘Die renovatie moest gebeuren, want anders komt een deel van Nederland op den duur onder water te staan. Maar die Afsluitdijk dient ook als fietspad. Heel veel verenigingen en mensen vinden het leuk om daaroverheen te fietsen. Dus de fietsersbond was het er niet mee eens.

Dan ga je kijken naar de verschillende belangen die daar spelen. Je kunt zeggen: dat is inderdaad niet eerlijk. Maar het belang dat een x aantal inwoners hun kelders drooghoudt, weegt toch ook heel zwaar.’

Een actueler voorbeeld ligt op dit moment op haar bureau. In een stuk areaal liggen mensen met hun boot op een plek die geen officiële ligplaats is. Wonen mag daar niet, dus handhaving heeft ze aangeschreven. Zij zijn in bezwaar gegaan, want hun kinderen zitten er inmiddels op school.

‘Ik hoor de belangen van die bewoners. Maar ik zie ook de belangen die wij proberen te beschermen vanuit Rijkswaterstaat, vanuit onze rol als vaarwegbeheerder. Hoe weeg je die tegen elkaar af en hoe neem je daar een beslissing in?’

Gaat een zaak naar de rechtbank, dan gaat ze er meestal vooraf op locatie kijken. ‘Dan kan ik feeling krijgen van waar het over gaat. Hoe ziet het eruit?’ Niet bij elk dossier, want ze schat per zaak in of dat toegevoegde waarde heeft.

Waarom Rijkswaterstaat en niet ergens anders?

Op de vraag wat het verschil is met een provincie of gemeente, komt het antwoord snel. ‘Je zit niet in Den Haag, maar je bent wel verbonden aan Den Haag. Je bent de uitvoeringsorganisatie en je werkt namens de minister. Dat vind ik heel mooi.’

Inhoudelijk maakt het voor de juridische vraagstukken niet zoveel uit, denkt ze. Het verschil zit in de dynamiek.

Scherper wordt ze over de commerciële kant. ‘Mijn beeld van de advocatuur is dat het vooral gaat om je gelijk te halen voor je cliënt, ook al weet je dat je misschien geen gelijk hebt. Geld, cijfers en nieuwe cliënten vormen daarin een belangrijke drijfveer. Dat commerciële trekt mij gewoon niet.’

‘Hier werk je aan een maatschappelijke opgave, met zijn allen. Je doet dat eerlijk en samen voor het land waarin je samenwoont. Dat klinkt bijna zweverig, maar ik vind dat mooi. Integriteit vind ik als persoon heel belangrijk.’

Is er een misvatting over juridisch werk bij Rijkswaterstaat?

Wat ze regelmatig hoort van vriendinnen: ‘Dat we niet flexibel mee kunnen denken. Dat we heel erg van de regeltjes zijn en dat als het even anders moet, we niet willen meedenken.’ Dat klopt volgens haar niet.

‘Is er ruimte om af te wijken en is die afwijking dan geoorloofd? Val je daarmee nog binnen de grenzen?’

Kun je je hier breed ontwikkelen?

Laila is daar zelf het bewijs van. Naast haar juridische werk werd ze vertrouwenspersoon en coördinator van het cluster toen de zittende coördinator vertrok. Verder volgde ze een opleiding tot coach en sindsdien is ze binnen Rijkswaterstaat onderdeel van de coachpool.

Ze had geen carrièreplan in het achterhoofd. ‘Ik heb puur gekeken vanuit eigen interesse. In mijn studietijd twijfelde ik nog tussen rechten en psychologie, ik vind alles wat te maken heeft met het gedrag, gedachten en emoties van de mens erg interessant.’

Wat dat coachen inhoudt, maakt ze verder concreet. ‘Iemand komt bijvoorbeeld met de coachvraag dat hij/zij het lastig vindt om grenzen aan te geven en merkt dat dit een belemmering vormt op het werk. Dit ga je dan samen uitzoeken. Dat vind ik hartstikke interessant en dit geeft mij enorme zingeving in mijn werk.’

En dat is precies waarom ze bleef. ‘Als het lopendebandwerk zou zijn, dan ben je na een jaar of 4, 5 wel klaar. Dan heb je het op een gegeven moment wel gezien.’

Wat zou je zeggen tegen iemand die twijfelt?

Praat met iemand die het werk doet, is haar advies. ‘En vraag dan echt om praktische voorbeelden. Wat doe je nou eigenlijk? Vertel me eens wat voor dossiers je het afgelopen jaar hebt gehad.’

Want daar zit volgens haar de kern van het wervingsprobleem. Er studeren simpelweg minder juristen af in staats- en bestuursrecht, dat zag ze al in haar eigen afstudeerjaar en later toen ze zelf lesgaf. Maar er is meer aan de hand.

‘Het spreekt misschien niet zo tot de verbeelding wat wij doen. Van de politie kun je bijvoorbeeld veel sneller een beeld vormen van wat zij doen. Toen ik zelf solliciteerde was het vakgebied infrastructuur en water voor mij ook niet heel tastbaar. Ik was toen vooral op zoek naar een juridische functie in de praktijk.’

Precies daarom vindt ze het belangrijk om te laten zien wat het werk inhoudt. ‘Maak het tastbaar. Ik denk dat dat een wereld van verschil maakt.’

En als je een ding moet weten over juridisch werk hier? ‘De diversiteit en actualiteit van het werk zijn voor mij de belangrijkste kenmerken.’